بورکینافاسو نخستین پالایشگاه طلای خود را افتتاح کرده است؛ اقدامی که در چارچوب تلاش دولت تحت رهبری نظامیان برای فرآوری بیشتر ثروت معدنی کشور در داخل و افزایش کنترل بر یکی از مهمترین صنایع آن انجام شده است.
ابراهیم تراوره، رهبر حکومت نظامی، گفت این اقدام بخشی از تلاش گستردهتر برای پایان دادن به وابستگی کشور به صادرات مواد خام برای فرآوری در خارج از کشور است.
او روز دوشنبه در مراسم افتتاح این کارخانه در پایتخت، واگادوگو، گفت: «ما میخواهیم تمام فلزات خود را در داخل کشور پالایش کنیم… ما میخواهیم کل زنجیره ارزش در داخل کشور باشد.»
بورکینافاسو یکی از بزرگترین تولیدکنندگان طلا در آفریقاست، اما مقامهای این کشور در تنظیم بخش استخراج غیررسمی طلا با مشکلاتی روبهرو بودهاند؛ بخشی که از خشونت گروههای جهادی نیز آسیب دیده است.
دولت تراوره امیدوار است تأسیسات جدید بتواند این کشور محصور در خشکی را به یک مرکز منطقهای پالایش طلا تبدیل کند.
همزمان با افزایش تولید طلا، دولت تراوره دو سال پیش یک شرکت دولتی استخراج معدن تأسیس کرد.
اکنون شرکتهای معدنی خارجی موظفاند ۱۵ درصد از سهام فعالیتهای خود را به دولت واگذار کنند و کارگران محلی را آموزش دهند.
شورای جهانی طلا اعلام کرده است که تولید طلا در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۷ درصد افزایش یافته است. این افزایش با رشد تولید در چندین معدن همراه بوده است.
با این حال، دولتهای پیدرپی در تنظیم صنعت گسترده استخراج سنتی و معادن کوچکمقیاس کشور با مشکل مواجه بودهاند. قاچاق و تجارت غیررسمی باعث شده است مقامها نتوانند میزان دقیق تمام طلای تولیدشده را مشخص کنند.
دولت همچنین ادعا کرده است که بخشی از طلای معاملهشده به شکل غیرقانونی برای تأمین مالی شورش اسلامگرایان مسلح استفاده میشود که بخش بزرگی از کشور را درگیر کرده است.
بورکینافاسو سالهاست با گروههای اسلامگرای مسلح مرتبط با القاعده و داعش مبارزه میکند و مناطق وسیعی از کشور همچنان خارج از کنترل کامل دولت قرار دارند.
بر اساس اعلام ریاستجمهوری، پالایشگاه جدید که «Raffinor-BF» نام دارد، بیش از ۱۱ میلیارد فرانک CFA، معادل حدود ۱۹ میلیون دلار یا ۱۴ میلیون پوند، هزینه داشته است.
ریاستجمهوری اعلام کرد که این پروژه با سرمایه دولتی، از جمله از طریق شرکت ملی فلزات گرانبها (Sonasp)، و با مشارکت بخش خصوصی بورکینافاسو تأمین مالی شده است.
این کارخانه در مرحله نخست قادر خواهد بود سالانه ۱۶۴ تن طلا را پالایش کند؛ ظرفیتی که بهطور قابلتوجهی بیشتر از میزان تولید سالانه فعلی کشور است.
دولت میگوید ظرفیت نهایی این پالایشگاه میتواند به ۵۱۵ تن در سال افزایش یابد؛ موضوعی که نشان میدهد دولت میخواهد طلای تولیدشده در دیگر کشورهای منطقه را نیز در این پالایشگاه فرآوری کند.
یاکوبا زابره گوبا، وزیر معادن، در مراسم افتتاح گفت: «امروز روزی است که کلید خانه خودمان را پس میگیریم.»
او افزود: «طلای ما دیگر برای ایجاد ارزش افزوده برای دیگران استفاده نخواهد شد، در حالی که مردم ما همچنان نیازمند باقی بمانند.»
این پالایشگاه تازهترین بخش از تلاشهای کاپیتان تراوره برای افزایش کنترل دولت بر منابع طبیعی بورکینافاسو و کاهش وابستگی اقتصادی کشور به شرکتهای خارجی و شرکای غربی سابق است.
از زمانی که تراوره در سپتامبر ۲۰۲۲ از طریق یک کودتای نظامی به قدرت رسید، این کاپیتان ۳۸ ساله یک برنامه اقتصادی ملیگرایانه را دنبال کرده است که بر تولید داخلی و کنترل بیشتر بر صنایع راهبردی متمرکز است.
دولت او نقش دولت در بخش معدن را افزایش داده و تلاش کرده است تجارت طلای استخراجشده توسط معدنکاران سنتی را سازماندهی مجدد کند.
مقامها در سال ۲۰۲۴ صادرات طلای تولیدشده توسط معادن سنتی و نیمهمکانیزه را متوقف کردند و گفتند هدف از این اقدام، تنظیم بهتر این بخش بوده است.
کاپیتان تراوره پیشتر قاچاقچیان را متهم کرده بود که مقادیر زیادی طلا را بهصورت غیرقانونی از بورکینافاسو خارج میکنند و گفته بود بخشی از درآمد حاصل از آن به تأمین مالی گروههای مسلح کمک میکند.
این پالایشگاه همچنین بخشی از کارزار گستردهتر دولت برای فرآوری بیشتر کالاها در داخل کشور، به جای صادرات آنها به شکل خام، است.
تراوره چنین پروژههایی را نشانهای از حرکت بورکینافاسو به سوی خودکفایی اقتصادی معرفی کرده است. این اقدامات شامل سرمایهگذاری در صنایعی مانند پنبه، نساجی و فرآوری مواد غذایی نیز میشود.
سیاستهای او همزمان با افزایش تاریخی قیمت جهانی طلا و رشد تولید جهانی اجرا شده است.
بر اساس اعلام شورای جهانی طلا، تولید معادن جهان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۶۷۲ تن رسید که یک رکورد محسوب میشود.
دولت بورکینافاسو میگوید این کارخانه در نهایت باید بتواند تمام طلای تولیدشده توسط معادن صنعتی و معدنکاران سنتی کشور را پالایش کند.
چند کشور دیگر در غرب آفریقا نیز در تلاشاند بخش بیشتری از طلای خود را در داخل کشور فرآوری کنند.
گینه و غنا صادرات طلای پالایشنشده را محدود کردهاند، در حالی که مالی با کمک یک شرکت روسی در حال ساخت نخستین پالایشگاه طلای خود است. ساحل عاج نیز قصد دارد سال آینده یک پالایشگاه افتتاح کند.